Η ταινία Goodfellas (1990), σε σκηνοθεσία του Martin Scorsese, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα του σύγχρονου αμερικανικού κινηματογράφου και μια από τις πιο επιδραστικές ταινίες γύρω από τον κόσμο της μαφίας. Το σενάριο βασίζεται στο βιβλίο Wiseguy του Nicholas Pileggi και αφηγείται την αληθινή ιστορία του Χένρι Χιλ, ενός νεαρού που μεγαλώνει στη Νέα Υόρκη και γοητεύεται από τη ζωή των γκάνγκστερ.
Η αφήγηση ξεκινά με τον Χένρι σε νεαρή ηλικία, όταν, μεγαλώνοντας σε ιταλοαμερικανική γειτονιά, θαυμάζει τους καλοντυμένους και ισχυρούς άνδρες της τοπικής μαφίας. Από μικρός αρχίζει να κάνει θελήματα για την οικογένεια του τοπικού αρχιμαφιόζου και σταδιακά μυείται στον κόσμο του οργανωμένου εγκλήματος. Η ταινία παρακολουθεί την άνοδό του μέσα στην ιεραρχία, τις φιλίες και τις συγκρούσεις του, αλλά και τη σταδιακή του παρακμή.
Κεντρικές φιγούρες στην πορεία του Χένρι είναι ο χαρισματικός αλλά ψυχρός Τζίμι Κόνγουεϊ (τον οποίο ενσαρκώνει ο Robert De Niro) και ο εκρηκτικός, απρόβλεπτος Τόμι ΝτεΒίτο (ερμηνευμένος από τον Joe Pesci). Ο Τόμι, με την ακραία βία και τον ευέξαπτο χαρακτήρα του, συμβολίζει την επικίνδυνη φύση της μαφιόζικης ζωής. Μία από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές της ταινίας είναι η στιγμή που ο Τόμι απαιτεί να μάθει αν τον κοροϊδεύουν, αποκαλύπτοντας την ανασφάλεια και τη βία που κρύβονται πίσω από το προσωπείο της «τιμής».
Η ταινία παρουσιάζει τη μαφία όχι μόνο ως έναν κόσμο εγκλήματος, αλλά και ως μια εναλλακτική «οικογένεια» με δικούς της κανόνες, ιεραρχία και κώδικα τιμής. Οι χαρακτήρες απολαμβάνουν πολυτελή ζωή, γρήγορα χρήματα, νυχτερινά κέντρα και αίσθηση δύναμης. Ωστόσο, κάτω από τη λαμπερή επιφάνεια, κυριαρχούν η καχυποψία, η προδοσία και η βία. Η αφήγηση συχνά γίνεται μέσα από τη φωνή του ίδιου του Χένρι, δημιουργώντας μια αίσθηση εξομολόγησης.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η Κάρεν, η σύζυγος του Χένρι (την οποία υποδύεται η Lorraine Bracco). Μέσα από τη δική της οπτική, βλέπουμε πώς η γοητεία της εξουσίας και του χρήματος την παρασύρει, αλλά και πώς σταδιακά συνειδητοποιεί τον κίνδυνο και την απομόνωση που συνεπάγεται αυτή η ζωή. Η σχέση τους χαρακτηρίζεται από πάθος, ζήλια, ένταση και φόβο.
Καθώς τα χρόνια περνούν, η κατάσταση γίνεται ολοένα πιο επικίνδυνη. Οι επιχειρήσεις της συμμορίας γίνονται πιο ριψοκίνδυνες, οι συλλήψεις αυξάνονται και η πίστη μεταξύ των μελών κλονίζεται. Η κορύφωση έρχεται με τη διάσημη ληστεία της Lufthansa, ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα της εποχής, που φέρνει τεράστια κέρδη αλλά και αιματηρές συνέπειες. Η παράνοια και η καχυποψία οδηγούν σε αλλεπάλληλες δολοφονίες, καθώς ο Τζίμι προσπαθεί να εξαφανίσει πιθανούς μάρτυρες.
Η τελική πράξη της ταινίας επικεντρώνεται στην πτώση του Χένρι. Εθισμένος στα ναρκωτικά και υπό την πίεση του FBI, βλέπει τον κόσμο του να καταρρέει. Οι φίλοι του είτε δολοφονούνται είτε στρέφονται εναντίον του. Αντιμέτωπος με τη φυλακή και τον θάνατο, επιλέγει να συνεργαστεί με τις αρχές και να ενταχθεί στο πρόγραμμα προστασίας μαρτύρων, προδίδοντας την «οικογένεια» που κάποτε λάτρευε.
Το Goodfellas ξεχωρίζει για τη ρεαλιστική απεικόνιση της μαφίας, τον γρήγορο ρυθμό, το δυναμικό μοντάζ και τη χρήση μουσικής που συνοδεύει κάθε εποχή της ιστορίας. Ο Martin Scorsese δημιουργεί ένα έργο που δεν εξιδανικεύει πλήρως τον εγκληματικό κόσμο, αλλά αποκαλύπτει τη σαγήνη και ταυτόχρονα την καταστροφική του φύση. Η ταινία θεωρείται σήμερα κλασική, επηρεάζοντας πλήθος μεταγενέστερων δημιουργών και παραμένοντας σημείο αναφοράς για το είδος των γκανγκστερικών ταινιών.
